Actuele activiteiten

De kunst van het waarnemen

Alleen met het hart kan men goed waarnemen; het wezenlijke is voor de ogen onzichtbaar (Le Petit Prince, Antoine de Saint-Exupéry).

Waarnemen is meer dan kijken, horen of voelen. Het is een subtiel samenspel tussen zintuigen, denken en een dieper, vaak vergeten weten. Nog vóór onze hersenen een samenhangend beeld van de wereld vormen, heeft zich al iets gemeld: een eerste indruk, een resonantie, een lichamelijk ja of nee. Die indruk ontstaat niet pas in het hoofd, maar al in het lichaam.

In het dagelijks taalgebruik spreken we niet voor niets over een gut feeling: een directe vorm van weten die voorafgaat aan analyse en interpretatie en waardoor we voelen wat een plek, situatie of ontmoeting met ons doet. Helaas besteden we daar vaak te weinig aandacht aan.

In deze workshop staat het versterken van dat eerste, lichamelijke contact centraal. Aan de hand van een serie hoogtepunten uit de beeldende kunst leren we om ons meest eigen weten te herkennen en vertrouwen. Tijdens dit proces leer je ook veel over jezelf.

Jan Toorop, de kastanjeboom, 1889

Zodra je je bezighoudt met dit onderwerp kun je niet om de filosofie van Kant en Husserl heen, noch om de kunst van het expressionisme en impressionisme.

Kant stelt in zijn hoofdwerk Kritik der Reinen Vernunft dat het ding zelf (of Ding-an-sich) een kracht uitoefent op ons kenvermogen. Hij begreep deze kracht in de sfeer van het opkomend mechanisch wereldbeeld van zijn tijd als vorm van oorzakelijkheid. Ik denk dat we meer in de sfeer van ontroering moeten denken dan aan oorzakelijkheid.

Als een ding mij raakt is er weliswaar een kracht die op mij inwerkt, maar het is niet zo dat die kracht op elk individu hetzelfde effect heeft. Er is geen sprake van oorzakelijkheid in natuur-kundig opzicht, maar van een inhoudelijke beroering in sensuele zin.

Kunst gaat over hoe je geraakt wordt door dingen, over de indruk die iets op je maakt, over beroering en expressie. Leer je daar weer op vertrouwen, dan zal het contact met alle dingen in het dagelijkse leven ook meer oorspronkelijk worden.

Constantin Brâncuși

In 'Prehistorische en mythologische motieven in het werk van Constantin Brâncuși' neem ik u mee langs de vroegste beeldhouwwerken uit de Europese prehistorie en de voltooiing van het idee van de bezielde natuur in de proto-christelijke symboliek om de wedergeboorte ervan mee te maken in het werk van de Roemeens-Franse beeldhouwer Constantin Brâncuși.

In de natuur klinkt voor de goede luisteraar een oeroud verhaal van onsterfelijkheid in al het sterfelijke. Brâncuși, die opgroeide in het oorspronkelijke Europese landschap van Roemenië, heeft deze boodschap ontvangen en vertaald in zijn werk. De positie van zijn werk ten opzichte van onze diepe geschiedenis verwoordt hij treffend als hij zegt dat de waarde van zijn werk niet ligt in de uiterlijk vorm, maar in de ziel die erin verborgen ligt. In de serie "Bird in Space" verbeeldt hij bijvoorbeeld zowel de vlucht als de vogel.

In de eerste lezing verkennen we de artistieke ontwikkeling van Brâncuși. Ik bespreek de invloed van de traditionele Roemeense volkskunst op het werk van Brâncuși en de inspiratie die hij vond in prehistorische kunstvormen en in de Cycladische kunst. Zijn zoektocht naar eenvoudige en heldere vormen om de innerlijke realiteit uit te drukken is sterk beïnvloed door deze traditie.

In de volgende lezing richt ik me op mythische, animistische en vroegchristelijke motieven.

Gislebertus, La Tentation d'Ève (De Verleiding van Eva)

Het animisme is in West Europa na het jaar 1000 langzaam uit de christelijke hoofdcultuur verdwenen. Een van de laatste bouwwerken waarin animistische motieven niet slechts als decoratie maar met de bedoeling zijn ingezet om een boodschap over te brengen, is de Hermitage van San Vicentejo in Noord-Spanje. Daar eindigt onze reis.

Expositie

Tot 18 januari 2026 vindt er in het H'ART Museum in Amsterdam een overzichtstentoonstelling plaats van het werk van Brâncuși.

Mijn naam is Harald Weidmann. Ik ben 60 jaar. Na mijn studie filosofie en bestuurskunde heb ik in veel verschillende functies gewerkt.

Een van de meest interessante opdrachten had te maken met het definiëren van kwaliteit voor een nieuw product. Hoe simpel het op het eerste gezicht lijkt, het bleek een interessante opdracht te zijn in een multinationale onderneming.

Ik heb dit zelf ondervonden in mijn loopbaan. Stress en de gevolgen daarvan voor je mentale gezondheid werden een belangrijk thema in mijn werk en ik verbeterde mijn adviesvaardigheden met behulp van NLP en meditatietechnieken.